- گواهینامه ISO 21500 - اگر پروژههای سازمان شما با تأخیر، افزایش هزینه، ناهماهنگی بین تیمها یا اختلاف با کارفرما مواجه میشود، احتمالاً مشکل از نبود یک چارچوب استاندارد در مدیریت پروژه است. بسیاری از شرکتها، بهخصوص در حوزههای نفت، گاز، پتروشیمی، ساختوساز و پروژههای EPC، با همین چالش روبهرو هستند. اینجاست که استاندارد ISO 21500 وارد میشود؛ یک چارچوب بینالمللی برای مدیریت حرفهای پروژه که به سازمانها کمک میکند پروژهها را ساختارمند، قابل کنترل و قابل ارزیابی پیش ببرند.
- مدیریت پروژه یکی از حیاتیترین قابلیتهای سازمانی در صنایع پروژهمحور بهویژه نفت، گاز، پتروشیمی، نیرو و ساختوساز محسوب میشود. بسیاری از ناکامیهای پروژهها نه به دلیل ضعف فنی، بلکه به دلیل نبود چارچوب یکپارچه مدیریت پروژه، عدم شفافیت منشور پروژه، ضعف در هدایت و کنترل پروژه و نبود رویههای مدون رخ میدهد. در پاسخ به این نیاز، سازمان بینالمللی استاندارد (ISO) استاندارد ISO 21500 را بهعنوان یک مرجع جهانی برای راهنمایی مدیریت پروژه منتشر کرد. در ادامه، با انتشار ISO 21502 این رویکرد تکامل یافت و ساختاری عملیاتیتر به خود گرفت.
- این استانداردها چیزی فراتر از مدیریت پروژه مطرح می کنند و آن هم موضوع پورتفولیو و در حقیقت سبد پروژه ها با ریسک های کم و زیادی است که یک شرکت و پیمانکار قرار است داشته باشد. در ادامه با واژه پورتفولیو و یا سیستم مدیریت پورتفولیو Project Portfolio Management بیشتر مواجه خواهیم شد که در یک توضیحی کوتاه که در بالا داده شد امکان سنجی اخذ، مدیریت ریسک و برنامه ریزی سبدی از پروژه ها یک شرکت می باشد.
- ISO 21500 چه هدفی دارد؟
- تفاوت ISO 21500 و ISO 21502
- کدام یک گواهینامهپذیر است؟
- نقش این استانداردها در صنعت نفت و گاز و مناقصات
- شباهت ISO 21500 با PMBOK
- جایگاه منشور پروژه، هدایت و راهبری پروژه در این استانداردها
استاندارد ISO 21500 چیست؟
مدیریت پروژه، برنامه و پورتفولیو - زمینه و مفاهیم ISO 21500: Guidance on Project Management یک استاندارد راهنما (Guideline) است که چارچوبی عمومی و قابل فهم برای مدیریت پروژهها در همه صنایع ارائه میدهد.ویژگیهای کلیدی ISO 21500
- ماهیت راهنما (Guidance) دارد، نه الزامآور
- مستقل از نوع صنعت و اندازه پروژه
- تمرکز بر مفاهیم، فرآیندها و حوزههای دانشی مدیریت پروژه
- قابل همراستاسازی با سایر سیستمهای مدیریتی ISO
- پروژهمحور هستند
- در مناقصات داخلی و بینالمللی شرکت میکنند
- نیاز به یک زبان مشترک مدیریتی دارند
- میخواهند ساختار مدیریت پروژه خود را استانداردسازی کنند
ساختار استاندارد ISO 21500 چگونه است؟
ISO 21500 پروژه را به دو بخش اصلی تقسیم میکند:- گروههای فرآیندی (Process Groups)
- آغازین (Initiating)
- برنامهریزی (Planning)
- اجرا (Implementing)
- کنترل (Controlling)
- اختتام (Closing)
- حوزههای دانشی (Subject Groups)
- یکپارچگی (Integration)
- دامنه (Scope)
- زمان (Time)
- هزینه (Cost)
- کیفیت (Quality)
- ریسک (Risk)
- ارتباطات (Communication)
- ذینفعان (Stakeholders)
- تدارکات (Procurement)
یک مثال ساده از کاربرد ISO 21500 در پروژه
فرض کنید یک شرکت پیمانکاری قصد اجرای پروژه ساخت یک ایستگاه تقویت فشار گاز را دارد. بدون وجود چارچوب مشخص: محدوده پروژه بهدرستی تعریف نمیشود زمانبندی دقیق وجود ندارد مسئولیتها شفاف نیست ریسکها دیر شناسایی میشوند اما با پیادهسازی ISO 21500: ابتدا منشور پروژه (Project Charter) تدوین میشود، اهداف و محدوده مشخص میگردد، ذینفعان شناسایی میشوند، ریسکها تحلیل میشوند و کنترل پروژه بر اساس فرآیندهای استاندارد انجام میشود. نتیجه این کار، کاهش اختلافات قراردادی، کنترل بهتر هزینه و افزایش احتمال موفقیت پروژه خواهد بود.ISO 21502 چیست و چرا منتشر شد؟
مدیریت پروژه، برنامه و پورتفولیو - راهنمای مدیریت پروژه این سند دستورالعمل هایی را برای مدیریت پروژه ارائه می دهد. برای هر سازمانی، اعم از دولتی، خصوصی و خیریه، و همچنین برای هر نوع پروژه، صرف نظر از هدف، رویکردهای تحویل، مدل چرخه عمر استفاده شده، پیچیدگی، اندازه، هزینه یا مدت زمان قابل اجرا است.ISO 21502: Project, programme and portfolio management – Guidance on project management نسخه تکاملیافته و عملیاتیتر ISO 21500 است.
چرا ISO 21502 جایگزین ISO 21500 شد؟
ISO 21500:- مفهومی بود
- بیشتر جنبه معرفی داشت
- جزئیات اجرایی محدودی ارائه میداد
- عمیقتر و کاربردیتر است
- تمرکز جدیتری بر هدایت پروژه، نقشها، تصمیمگیری و حاکمیت پروژه دارد
- با استانداردهای جدید ISO در حوزه مدیریت سبد و برنامه پروژه همراستاست
کدام گواهینامه صادر میشود؟
نکته بسیار مهم و کاربردی ISO 21500بهصورت گواهینامه سازمانی صادر میشود توسط برخی CBها تحت عنوان:- ISO 21500 Project Management
- ISO 21500 Guidance Certification
- در مناقصات بهعنوان چارچوب مدیریت پروژه معتبر پذیرفته میشود.
- ISO 21502ذاتاً راهنماست و صدور گواهینامه رسمی آن هنوز فراگیر نشده
- بهصورت پیادهسازی داخلی و یا آموزش و انطباق (Compliance Statement) استفاده میشود
- در عمل سازمانها ISO 21500 را گواهی میگیرند و ISO 21502 را بهعنوان مرجع بهروز اجرایی پیادهسازی میکنند.
نقش ISO 21500 و 21502 در صنعت نفت و گاز و پتروشیمی چیست؟
صنعت نفت و گاز ذاتاً:- پروژهمحور
- پرریسک
- چندپیمانکاری
- سرمایهبر
- حساس به زمان و کیفیت
کاربردهای کلیدی در نفت و گاز
ISO 21500 / 21502 در موارد زیر نقش مستقیم دارد:- مدیریت یکپارچگی پروژه (Project Integration)
- تدوین منشور پروژه (Project Charter)
- یکپارچهسازی برنامهها
- مدیریت تغییرات (Change Management)
- هدایت و راهبری پروژه
- تعریف نقش کارفرما، پیمانکار
- تصمیمگیریهای کلیدی پروژه
- کنترل انحرافات
- مدیریت ذینفعان
- کارفرما
- شرکت ملی نفت / گاز
- پیمانکاران EPC / EPCC
- نهادهای حاکمیتی
- کنترل زمان و هزینه
- برنامه زمانبندی
- مدیریت Claims
- کنترل هزینههای پروژه
ISO 21500 در مناقصات نفت و گاز
در بسیاری از اسناد مناقصه، عباراتی مثل موارد زیر دیده میشود:- وجود نظام مدیریت پروژه مدون
- روش اجرایی منشور پروژه
- فرآیند هدایت و کنترل پروژه
- چارچوب یکپارچه مدیریت پروژه
مزایای داشتن گواهینامه ISO 21500 در مناقصه چیست؟
- افزایش امتیاز فنی
- اثبات بلوغ مدیریتی
- کاهش ریسک کارفرما
- ایجاد اعتماد در پروژههای بزرگ
- منشور پروژه سند رسمی شروع پروژه است
- اهداف، دامنه، ذینفعان، اختیارات مدیر پروژه را مشخص میکند
- مبنای تصمیمگیری و کنترل پروژه محسوب میشود
ارتباط ISO 21500 با PMBOK
آیا ISO 21500 همان PMBOK است؟ خیر، اما شباهت بسیار زیادی دارند.|
ISO 21500 |
PMBOK |
|
استاندارد ISO |
راهنمای PMI |
|
خلاصه و رسمی |
جزئیات زیاد |
|
مناسب سازمان |
مناسب مدیر پروژه |
| تمرکز سیستمی |
تمرکز آموزشی |
- گروههای فرآیندی مشابه
- حوزههای دانشی مشترک
- منطق یکپارچگی پروژه
- PMBOK ابزارمحورتر است
- ISO 21500 سازمانمحور و سیستممحور است
- ISO برای همراستایی با سایر ایزوها مناسبتر است
همراستایی ISO 21500 با سایر استانداردهای مدیریتی
ISO 21500 بهراحتی با این استانداردها یکپارچه میشود: در پروژههای نفت و گاز این یکپارچگی بسیار حیاتی است.از کدام مراجع و مراکز گواهینامه ISO 21500 و 21502 معتبر دریافت نماییم؟
تنها مرجع اصلي و رسمي ثبت و صدور گواهينامه هاي ايزو براساس تاکيد و توصيه سازمان جهاني استاندارد (ايزو) که در وب سايت آن https://www.iso.org/certification.html صراحتا اشاره شده است اعضاء زير گروه مرجع اعتباردهي IAF مي باشد لذا صدور و دریافت این مدل گواهینامه ها بسیار معتبر می باشد و بقیه مراکز یا اعتباری ندارد و یا بسیار بسیار کم می باشد. پیشنهاد می کنیم از این لینک مقاله مرتبط با گواهینامه ایزو معتبر را مطالعه فرمایید.هزینه و قیمت اخذ گواهینامه ISO 21500 و 21502 چقدر است؟
هزینه دریافت گواهینامه ایزو به عوامل متعددی از جمله تعداد نفرات، تعداد پروژه ها، تعداد نفر روز ممیزی و سایر پارامترهای دیگر بستگی دارد. به منظور دریافت اطلاعات بیشتر با تیم مدیریتی جلالی تماس بگیرید. در کل شرکت های صدور گواهینامه CB معمولا در دو بخش هزینه دریافت می کنند:- یکی مربوط به هزینه های ثبت و صدور هستش که معمولا با تبدیل ارزش دلاری به ریال دریافت میشود ( معمولا از 300 دلار به بالا که این عدد بسته به جایگاه و اعتبار شرکت صدور گواهینامه CB متفاوت هستش)
- و یک بخش دیگر هزینه خدمات ممیزی، فرآیند آدیت استاندارد و خدمات پشتیبانی شرکتی و پرسنلی هستش که بصورت ریالی دریافت خواهد شد.
گواهینامه ISO 21500 و 21502 چند سال اعتبار دارد؟
گواهینامه سری ایزو مانند ایزو 9001 با اعتبار سه ساله صادر می شوند با ذکر این نکته که هر ساله به منظور تمدید گواهینامه ایزو، ممیزی مراقبتی و بازدید سالیانه انجام خواهد گرفت تا مشخص شود شرکت دریافت کننده گواهینامه همچنان الزامات استاندارد را رعایت می کند یا خیر؟!جمعبندی نهایی گواهینامه ISO 21500
اگر بخواهیم حرفهای و کاربردی جمعبندی کنیم: ISO 21500 چارچوب رسمی و گواهیپذیر مدیریت پروژه است ISO 21502 نسخه بهروز و اجراییتر برای پیادهسازی عمیقتر است در صنعت نفت و گاز نقش کلیدی در:- منشور پروژه
- هدایت پروژه
- مدیریت یکپارچگی
- مناقصات دارد
